Ceny paliw w Polsce - od czego zależą? Skąd importujemy ropę? Jakie są ceny paliw na polskich stacjach?
Ceny paliw zawsze budzą dużo emocji. Na ich wysokość wpływają prawa rynku, decyzje polityczne, a także sytuacja na świecie. Co zawiera się w cenie paliwa i ile będą kosztować benzyna, gaz oraz olej napędowy? Wszystkiego dowiesz się z tego artykułu.
Na cenę paliwa ma wpływ wiele podstawowych czynników, a tylko część z nich kształtują decyzje władz państwowych. Duże znaczenie mają również koszty baryłki ropy na światowych rynkach oraz źródła zaopatrzenia. Ceny paliw w Polsce biją kolejne rekordy od momentu rosyjskiej agresji na Ukrainę. Jaka jest szansa, by zatrzymać podwyżki na stacjach? Czy ceny paliw wrócą do poziomu z 2020 roku? Obecnie niewiele na to wskazuje, ale są pewne przesłanki dające powody do umiarkowanego optymizmu. Sprawdź, co może poprawić sytuację!
Ostateczna cena paliwa - co się na nią składa?
To, ile płacisz na stacji benzynowej za tankowanie, zależy od wysokości 5 podstawowych opłat. Na ostateczną cenę paliwa składają się:
- koszty bezpośrednie (zależne m.in. od cen ropy w rafineriach, technologii wytwarzania paliwa, transportu na stację i przeładunku) - ok. 49% ceny paliwa*;
- akcyza paliwowa - ok. 25% ceny paliwa;
- podatek VAT - ok. 19% ceny paliwa;
- marża stacji paliw - ok. 4% ceny paliwa
- opłata paliwowa - ok. 3% ceny paliwa.
*na podstawie cen paliw Pb95 z ostatniego kwartału 2021 r.
Najważniejsze czynniki kształtujące ceny paliw w Polsce
Nasz kraj nie jest samowystarczalny - wydobycie ropy w Polsce pokrywa ok. 3% zapotrzebowania. Polska musi sprowadzać surowce z zagranicy, a największy udział w imporcie ropy naftowej mają źródła rosyjskie. Według raportu Forum Energii, w latach 2000-2020 aż 87% sprowadzano właśnie z Rosji. Jeśli weźmiemy pod uwagę poszczególne lata, widać jednak tendencję spadkową. Poniżej dane na temat importu ropy do Polski z Eurostatu i Polskiego Instytutu Ekonomicznego:
| Rok→Kraj↓ | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 |
| Rosja | 95% | 93% | 88% | 84% | 80% | 77% | 63% |
| Arabia Saudyjska | 0% | 0% | 0% | 6% | 7% | 8% | 15% |
| Nigeria | 0% | 0% | 0% | 0% | 0% | 0% | 7% |
| Wlk. Brytania | 0% | 0% | 0% | 0% | 0% | 2% | 5% |
| Kazachstan | 0% | 2% | 0% | 0% | 4% | 3% | 3% |
| Norwegia | 3% | 2% | 0% | 0% | 0% | 3% | 3% |
| USA | 0% | 0% | 0% | 0% | 0% | 3% | 0% |
| Irak | 0% | 0% | 7% | 6% | 4% | 0% | 0% |
| Inne | 1% | 2% | 5% | 4% | 5% | 4% | 4% |
Co jeszcze wpływa na cenę paliwa?
Stopniowe ograniczanie importu z Rosji jest możliwe dzięki rozwojowi infrastruktury na przestrzeni wielu lat, np. budowaniu morskich naftoportów. Jednak do pełnego uniezależnienia surowcowego wciąż Polsce daleko, co na pewno znajdzie odbicie w cenach paliw. Na ich wysokość wpływają również inne czynniki, takie jak:
- popyt i podaż - zarówno w skali kraju, jak i na światowych rynkach ropy;
- wartość złotówki względem dolara amerykańskiego - odniesienie do podstawowej waluty do transakcji na rynkach ropy;
- polityka państwa - np. oczekiwane przychody z działalności spółek SP, transfery socjalne, wprowadzanie lub zawieszanie poszczególnych opłat, podatków;
- lokalizacja stacji benzynowej - ceny paliw w tym samym dniu mogą się w różnych miejscach w Polsce różnić nawet o kilkadziesiąt groszy na litrze;
- czynniki przejściowe i wypadki losowe - np. inflacja, lockdown, warunki pogodowe (zapotrzebowanie na energię), wypadki w rafineriach itd.
Jak wojna na Ukrainie wpłynie na ceny paliw - prognozy ekspertów
Pierwsze dni wojny skłoniły wielu konsumentów do tankowania na zapas. Ceny paliw wystrzeliły w górę - media donosiły o kwotach rzędu 10 złotych za litr Pb95. Później sytuacja na polskich stacjach nieco się uspokoiła, ale widmo globalnego kryzysu paliwowego wydaje się realne. 7 marca 2022 r. cena baryłki ropy wzrosła do 130 dolarów.
Bardzo prawdopodobne są kolejne sankcje wobec Rosji, w tym zakaz importu rosyjskiej ropy. Z rynku „zniknie” mnóstwo surowca, co spowoduje kolejne podwyżki. Jednocześnie trwają prace nad tym, by „zamortyzować” związany z tym skok cen paliw na świecie. Mówi się m.in o zniesieniu sankcji wobec Iranu, które zostały nałożone w związku z tamtejszym programem atomowym.
Przykładowe ceny paliw z marca 2020 roku
Po wybuchu pandemii COVID-19 i wprowadzeniu lockdownu w wielu krajach świata zapotrzebowanie na paliwa gwałtownie spadło. Ludzie przechodzili na pracę zdalną i ograniczali wyjścia z domów do absolutnego minimum. Obniżyło się też zapotrzebowanie na transport publiczny, co wymusiło m.in. ograniczenie liczby kursujących autobusów i duże zmiany w rozkładach jazdy. Te wszystkie czynniki nie pozostały bez wpływu na ceny paliw:
| Paliwo | Cena |
| Pb95 | 3,99-4,30 zł/l |
| Pb98 | 4,49-4,70 zł/l |
| ON | 4,30-4,55 zł/l |
| LPG | 1,97-2,06 zł/l |
Ceny paliw w marcu 2021 roku
Pierwsze szczepienia rozpoczęły się w styczniu, co dawało nadzieje na powrót do w miarę normalnego życia. Jednak na przełomie drugiego i trzeciego miesiąca roku pojawiła się trzecia, wówczas największa, fala zakażeń i zachorowań. W tym okresie pandemii ceny paliw wciąż były wyraźnie niższe niż na przełomie 2019 i 2020 roku:
| Paliwo | Cena |
| Pb95 | 4,86-4,89 zł/l |
| Pb98 | 5,15-5,26 zł/l |
| ON | 4,84-4,96 zł/l |
| LPG | 2,43-2,50 zł/l |
Ceny paliw na początku marca 2022 roku
Pod koniec października 2020 r. baryłka ropy kosztowała 38 USD. Na początku marca 2022 jej cena to blisko 100 dolarów więcej, a amerykańska waluta w ciągu miesiąca podrożała o ponad 50 groszy, więc ceny paliw rosną i obniżenie podatku VAT do 8% ostatecznie niewiele kierowcom pomogło. Jeżeli od lipca wróci stawka 23% VAT na paliwa, może być jeszcze drożej niż obecnie, gdy średnie ceny z litr to:
| Paliwo | Średnie ceny w województwach |
| Pb95 | 5,83-6,27 zł/l |
| Pb98 | 6,12-6,81 zł/l |
| ON | 6,13-6,71 zł/l |
| LPG | 2,73-3,03 zł/l |
Według oficjalnych komunikatów Orlenu i przedstawicieli rządu zgromadzone zapasy paliwa wystarczą na ok. 100 dni aktualnego zapotrzebowania. Zakontraktowana ropa jeszcze płynie, ale tutaj trudno mieć jakąkolwiek pewność sytuacji. Ceny paliw rzędu 7 zł/l Pb95 czy 8 zł/l ON wydają się w najbliższych tygodniach i miesiącach bardzo prawdopodobne. Tankowanie kosztuje niemało, ale przynajmniej paliwo wciąż jest łatwo dostępne. Istnieje też szansa, że na spodziewany brak ropy z Rosji uda się odpowiednio przygotować.